ටයිටන් චන්ද්‍රයා ගැන

Astronomy Friends Group: 📍ටයිටන් චන්ද්‍රයා (Titan moon) ගැන .. සෙනසුරුගේ විශාලතම චන්ද්‍රයා වන ටයිටන් යනු අසාමාන්‍ය හා සුවිශේෂී ලෝකයකි. සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ දෙවන විශාලතම ස්වාභාවික චන්ද්‍රිකාව වේ. අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ දන්නා චන්ද්‍රයන් 150 කට වඩා අතර සැලකිය යුතු වාතාවරණයක් ඇති එකම එක ටයිටන් ය. සෙනසුරු වටා කක්ෂගතව ඇති ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් වට වූ චන්ද්‍රයන් හතෙන් එකක් වන අතර එම හතෙන් සෙනසුරුට වඩා ඇතින් පිහිටි දෙවන චන්ද්‍රයා වේ. පෘථිවියට සමාන චන්ද්‍රයා ලෙස නිතරම විස්තර කෙරෙන ටයිටන් බුධ ග්‍රහයාට වඩා විශාල වන අතර අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ දෙවන විශාලතම චන්ද්‍රයා වේ. බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයා වන ගැන්මිඩ් තරමක් විශාල ය (සියයට 2 කින් පමණ). ඝන වායුගෝලයක් ඇති බව දන්නා එකම සඳ වන අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සියලුම ස්ථාන වලින් පෘථිවිය හැර ගංගා, විල් සහ මුහුදේ ස්වරූපයෙන් දියර ඇති බව දන්නා එකම ස්ථානය ටයිටන් ය. ටයිටන්ගේ වායුගෝලය පෘථිවිය මෙන් වැඩි වශයෙන් නයිට්‍රජන් වලින් සෑදී ඇති නමුත් මතුපිට පීඩනය පෘථිවියට වඩා සියයට 50 ක් ඉහළ ය. ටයිටන්ට වලාකුළු, වර්ෂාව, ගංගා, විල් සහ මීතේන් සහ ඊතේන් වැනි දියර හයිඩ්‍රොකාබන මුහුද ඇත. තම මුහුද අඩි සිය ගණනක් ගැඹුරු සහ සැතපුම් සිය ගණනක් පළල ය. සුළඟ සහ වර්ෂාව ඇතුළුව දේශගුණය පෘථිවියට සමාන මතුපිට ලක්ෂණ නිර්මාණය කරයි.එනම් කඳු, ගංගා, විල්, මුහුද (සමහර විට දියර මීතේන් සහ ඊතේන්) සහ ඩෙල්ටා, සහ පෘථිවියේ මෙන් සෘතුමය කාලගුණ රටාවන්ගෙන් ආධිපත්‍යය දරයි. ටයිටන් මූලික වශයෙන් අයිස් හා පාෂාණමය ද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත වන අතර අයිස් තට්ටුවක් සහ ඇමෝනියා බහුල ද්‍රව ජල තට්ටුවක් ඇතුළු විවිධ අයිස් ස්ථර වලින් වටවී ඇති පාෂාණමය හරයක් ලෙස වෙනස් විය හැකිය. භූගෝලීය වශයෙන් තරුණ පෘෂ්ඨය සාමාන්‍යයෙන් සිනිඳු වන අතර, කඳු සහ හැකි ක්‍රයෝවොල්කනෝ කිහිපයක් හමු වී ඇතත්, ආවාට ස්වල්පයක් ඇත. 1655 දී ලන්දේසි තාරකා විද්‍යාඥ ක්‍රිස්ටියන් හියුජන්ස් විසින් සොයා ගන්නා ලද සෙනසුරු ග්‍රහයාගේ ප්‍රථම සඳ වන අතර හයවන ග්‍රහලෝක චන්ද්‍රිකාව විය (පෘථිවි චන්ද්‍රයා සහ බ්‍රහස්පතිගේ ගැලීලියාවේ චන්ද්‍රයන් හතර දෙනාට පසුව). ටයිටන් සෙනසුරු ග්‍රහයා වටා භ්‍රමණය වන්නේ සෙනසුරු 20 ක විකිරණ වලිනි. ටයිටන් මතුපිට සිට සෙනසුරු අංශක 5.09 ක චාපයක් යට කරන අතර එය චන්ද්‍රයාගේ ඝන වායුගෝලය තුළින් දැකිය හැකි නම් එය පෘථිවියේ සිට සඳට වඩා 11.4 ගුණයක් විශාල අහසේ දිස් වේ.